Van de CIO’s die Gartner bevroeg, leidt 57 procent de AI-strategie van zijn organisatie. Op het Gartner IT Symposium/Xpo van oktober 2024 legde het onderzoeksbureau vier AI-uitdagingen voor die hen daarbij afremmen.
Gartner hield die bevraging in het tweede kwartaal van 2024 bij 451 senior technologieleiders. De resultaten kwamen aan bod op het symposium in Orlando, van 21 tot 24 oktober 2024. Mary Mesaglio, Distinguished VP Analyst bij Gartner, zei er dat CIO’s door de onophoudelijke innovatie bij leveranciers het gevoel hebben dat ze altijd in de hype leven, terwijl de moeite om echt waarde uit AI te halen aanvoelt als een dal.
Hung LeHong, Distinguished VP Analyst bij Gartner, vindt dat CIO’s het tempo zelf in handen hebben. “Heb je bescheiden AI-ambities in een sector die AI nog niet heeft omgevormd, dan kan je een rustiger tempo aanhouden”, zei hij. Gartner noemt dat een AI-steady pace. Organisaties met grotere ambities, of in een sector die door AI opnieuw wordt uitgevonden, gaan sneller, in een AI-accelerated pace. “Welk tempo je ook aanhoudt, je moet waarde en resultaten leveren.”
De AI-uitdagingen op een rij
Gartner koppelt aan elke uitdaging een advies voor CIO’s.
- De productiviteitswinst van generatieve AI verschilt sterk van medewerker tot medewerker.
- De kosten van AI lopen snel op en zijn moeilijk in te schatten.
- AI en data ontstaan steeds vaker buiten de IT-afdeling.
- AI beïnvloedt het gedrag en het welzijn van medewerkers.
Productiviteitswinst verschilt per medewerker
Generatieve AI levert pas waarde op als medewerkers de tools consequent in hun werk gebruiken. In een Gartner-bevraging van meer dan 5.000 digitale werknemers in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, India, Australië en China, uit het tweede kwartaal van 2024, zeiden ze gemiddeld 3,6 uur per week te besparen.
“De productiviteitswinst van generatieve AI is niet gelijk verdeeld”, zei LeHong. Ze hangt volgens hem af van de persoonlijke interesse, van hoe ver iemand AI al gebruikt, van de complexiteit van de job en van het ervaringsniveau.
Organisaties in het versnelde tempo kijken verder dan productiviteit. Ze zoeken winst op procesniveau, zoals de automatisering van belangrijke bedrijfsprocessen of rollen die opnieuw ontworpen worden om met chatbots te werken. Op bedrijfsniveau gaat het om nieuwe inkomstenstromen of een vernieuwde waardepropositie. Mesaglio raadt CIO’s aan om die voordelen als een portfolio te beheren, met per domein een bewuste inzet en een afweging van risico’s en opbrengsten over het geheel.
Kosten die meegroeien met het gebruik
Meer dan 90 procent van de CIO’s zegt dat kostenbeheer hen beperkt in de waarde die ze uit AI halen. Dat blijkt uit een Gartner-bevraging van meer dan 300 CIO’s in juni en juli 2024. Gartner beschouwt de kosten als een even groot risico van AI als beveiliging of hallucinaties.
Begrijpt een CIO niet hoe de kosten van generatieve AI meeschalen, dan kan hij zich volgens Gartner met 500 tot 1.000 procent vergissen in zijn kostenberekening. “Als CIO moet je je AI-factuur begrijpen”, zei LeHong. Hij raadt aan om de kostencomponenten en prijsmodellen te kennen, te weten hoe je de kosten drukt en stevig met leveranciers te onderhandelen.
Een proof of concept, een kleinschalige proef die nagaat of een project haalbaar is, moet volgens LeHong ook testen hoe de kosten meeschalen, naast de vraag of de technologie werkt.
AI en data buiten de IT-afdeling
AI en data zitten intussen in alle hoeken van de onderneming, en de IT-afdeling beheert ze niet langer rechtstreeks. In dezelfde bevraging van meer dan 300 CIO’s verwachtten de deelnemers dat hun IT-teams gemiddeld maar 35 procent van hun AI-toepassingen zelf zullen bouwen. Gartner pleit daarom voor nieuwe manieren om de toegang tot data te beheren en te beschermen en om toe te zien op wat AI binnenkrijgt en oplevert.

Bron: Gartner (oktober 2024)
LeHong beschrijft het model dat Gartner daarvoor voorstelt, de tech sandwich: “Onderaan liggen alle data en AI van IT, meestal centraal beheerd. Bovenaan liggen de data en AI die overal vandaan komen, meestal decentraal. In het midden zitten de technologieën voor trust, risk and security management (TRiSM) die het geheel veilig maken. Dat moet je bouwen om AI en data die overal vandaan komen een plaats te geven.”
Mesaglio maakt een onderscheid naar tempo. Organisaties in het rustige tempo, met tien AI-initiatieven of minder, beheren hun sandwich met teams en comités van mensen. Organisaties in het versnelde tempo voegen er TRiSM-technologie aan toe, die vertrouwen opbouwt, risico’s opvolgt en de beveiliging beheert voor veilige AI op schaal.
Gedrag en welzijn van medewerkers
Sommige medewerkers voelen een sterke band met AI, anderen voelen zich bedreigd of zijn er wrokkig over. Die heftige reacties kunnen leiden tot gedrag dat de prestaties schaadt, zoals jaloezie op collega’s die AI gebruiken en een te grote afhankelijkheid van AI-tools.
In de bevraging van juni en juli 2024 zei slechts twintig procent van de CIO’s dat hun organisatie werkt aan het beperken van de mogelijke negatieve gevolgen van generatieve AI voor het welzijn van medewerkers.
“De meeste bedrijven zijn niet nieuwsgierig genoeg naar hoe AI hun medewerkers doet voelen”, zei Mesaglio. Bij verandermanagement legt een organisatie volgens haar best bewust vast wie verantwoordelijk is voor welk gedragsresultaat, en volgt ze die resultaten even nauwgezet op als de technologische en zakelijke.
Voor bedrijven in België komt daar de Europese AI Act bij. Sinds 2 februari 2025 moeten organisaties die AI-systemen inzetten werk maken van de AI-geletterdheid van hun personeel.

